اکتشاف منابع زمین گرمایی

چگونه میتوانیم به شما کمک کنیم؟

در صورت نیاز به اطلاعات بیشتر با ما در تماس باشید.

انجمن انرژی زمین گرمایی ایران برجسته ترین نهاد تخصصی این حوزه است که توسط نخبگان، اندیشمندان و صاحب‌نظران اداره می‌شود. پس اگر نخبه، اندیشمند و صاحبنظر هستید مفتخر هستیم که به جمع ما بپیوندید

فرهاد عبداله زاده بینا
دبیر کل, انجمن علمی زمین گرمایی ایران

از آن جايي كه مخازن زمين گرمايي همانند مخازن آب، نفت، گاز و ساير منابع طبيعي مشابه، درون زمين قرار دارند، بنابراين، نخستين گام جهت بهره برداري از منابع این انرژی، شناسايي آنها يا همان اكتشاف منابع انرژی زمين گرمايي مي باشد.

مطالعات اكتشافی، با مطالعات پتانسيل سنجي آغاز شده و به تدريج، دانش كارشناسان مربوطه نسبت به منبع/مخزن زمين گرمايي مورد بررسي، افزايش مي يابد. در پايان این مطالعات، معمولاً يك يا چند چاه در محدوده مخزن زمين گرمايي حفر شده و نهايتاً با توليد سيال زمين گرمايي (آبداغ يا بخار) و مشخص شدن خصوصيات مخزن شامل مشخصات فيزيكي و شيميايي آن، فعاليت هاي اكتشافي خاتمه مي يابد. در اين بخش از کتاب سعي شده است تا مقوله اكتشاف منابع انرژي زمين گرمايي از زواياي مختلف مورد بحث و بررسي قرار گيرد.

منابع انرژي زمين گرمايي همانند منابع نفت، گاز، مواد معدني و آبهاي زيرزميني در اعماق زمين قرار دارند. بنابراين، منابع طبيعي ياد شده، اصطلاحاً زمين شناسي محور مي باشند. بدين معني كه شناسايي و بهره برداري از آنها مستلزم آگاهي از وضعيت زمين شناسي مناطق اكتشافي دربردارنده منابع فوق الذكر مي باشد. محققين مختلف، تعاريف متفاوتي از اكتشاف منابع انرژي زمين گرمايي ارائه نموده اند. در ادامه به برخي از آنها اشاره مي گردد:

  • در عمليات اكتشاف منابع انرژي زمين گرمايي، بخش هاي زيرزميني منطقه اكتشافي به منظور شناسايي منابعي كه قابليت توليد برق داشته باشند، مورد بررسي و مطالعه قرار مي گيرند. منابع انرژی زمين گرمايي، حجمي از سنگ داغ و آب داغ هستند كه در اعماق زمين واقع شده اند. در برنامه هاي اكتشافي، جهت شناسايي منابع مذکور از فنون و روش هاي اكتشافي متعددي استفاده مي شود. در پايان يك برنامه اكتشافي، مخازن زمين گرمايي شناسایی مي شوند. اين مخازن، داراي وزن مخصوص كم، تخلخل زياد، نفوذپذيري زياد و گسل هاي زيرزميني هستند. به كمك اطلاعات مذكور مي توان در منطقه اكتشافي، محدوده ميدان زمين گرمايي را جهت حفر نخستين چاه اكتشافي، شناسايي نمود.
  • نخستين گام جهت توسعه يك منبع انرژی زمين گرمايي به منظور توليد برق و يا توليد آبداغ، اكتشاف سطحي و برآورد انرژي حرارتي منبع مورد بررسي مي باشد.
  • هدف از برنامه اكتشاف منابع انرژی زمين گرمايي، شناسايي يك منبع حرارت بالا در عمقي از زمين است كه بتوان با حفر چاه از آن بهره برداري نمود. منبع یاد شده، داراي نفوذپذيري بالا، سيستم درز و شكاف و شكستگي مطلوب و حجم قابل توجهي آب می باشد كه قادر است حرارت را از اعماق زمين به سطح آن منتقل كند. بنابراين، عمليات اكتشافي و شناسايي محدوده مخزن زمين گرمايي، از جنبه اقتصادي براي توسعه يك منطقه زمين گرمايي، حياتي و مهم است.

با در نظر گرفتن اهداف مورد انتظار از يك برنامه اكتشافي، مي توان اكتشاف منابع انرژي زمين گرمايي را به صورت زير تعريف نمود:

اكتشاف منابع انرژي زمين گرمايي، مجموعه اي از فعاليت ها و اقداماتي است كه با اجراي آنها، اجزاء و خصوصيات يك مخزن زمين گرمايي شناسايي مي گردد. اجزاي مخزن شامل منشأ حرارت، سنگ مخزن، سنگ پوشش، محل نفوذ آبهاي جوي، محل صعود سيال زمين گرمايي و خروج آن از مخزن مربوطه مي باشد. خصوصيات مخازن زمين گرمايي نيز شامل شكل، عمق، درجه حرارت، فشار، آنتالپي و همچنين ويژگي هاي شيميايي مخزن می گردند. در حين اجراي فعاليت هاي مذكور، از روش هاي اكتشافي علمي و فني متعددي نيز استفاده مي شود. معمولاً اكتشاف منابع انرژي زمين گرمايي شامل مطالعات زمين شناسي، مطالعات ژئوشيميايي، مطالعات ژئوفيزيكي، حفاري و مطالعات مهندسي مخزن مي گردد. در پایان مطالعات اکتشافی، مدل اولیه ایی از مخزن انرژی زمین گرمایی تهیه می گردد که با گذشت زمان، اطلاعات آن بروز رسانی می گردد.